vrijdag 28 februari 2020

Waren jarenlang de extreme droogte en lage waterstand van het meer van Tiberias voorpaginanieuws, nu is dat de explosieve stijging van het meer. In korte tijd is er zoveel regen gevallen dat overstromingen dreigen. Doron Markel en Raoul Bino, twee wetenschappers die verbonden zijn aan het JNF, reageren op de laatste ontwikkelingen.

Zorgen over water

Menig huishouden in Israel heeft in de tuin een watermeter staan. Hoeveel regen er valt, is een onderwerp dat iedereen bezighoudt. Terecht, want water is van levensbelang in een land waar in sommige gedeelten jaarlijks slechts enkele millimeters regen valt. De grootste zorg de afgelopen jaren was de stand van het meer van Tiberias: Israels belangrijkste waterreservoir leek langzaam te verdwijnen. Iedere millimeter dat het meer steeg, was voorpaginanieuws.
Sinds een aantal maanden is de situatie totaal veranderd. Er wordt nu zelfs rekening gehouden met overstromingen.

Gevolg van klimaatverandering

‘Het niveau van het meer was in november 2019 nog 211,75 meter onder zeeniveau. Op 1 februari 2020 was dat 210,16 meter. Een stijging van 1,6 meter. En dat in een paar maanden,’ aldus Doron Markel, hoofdwetenschapper van JNF Israel, geochemist en gespecialiseerd in water. Hij woonde jaren aan het meer van Tiberias. ‘Het verbaast me niet, dit is een gevolg van de wereldwijde klimaatverandering. Meer droogte en een toename van extreme weersituaties. Zoals we dat in Israel hadden de afgelopen maanden: uitzonderlijk hevige regenbuien waarbij heel veel water, soms wel 50 mm in een paar minuten, naar beneden kwam. Ik kan me dit soort extremen niet herinneren.’

Voorzorgsmaatregelen

De voorspellingen zijn dat de waterstand nog meer zal stijgen door het smeltwater uit de bergen. Doron: ‘Maakten we ons eerder zorgen over de enorme droogte, nu houdt men zelfs rekening met mogelijke overstromingen.’ Als het zover komt, wordt de dam die in 1930 is aangelegd bij Kibboets Degania geopend. Daardoor kan het overtollige water de Jordaan in stromen. De laatste keer dat dit gebeurde, was in 1992. Het water zal dan onder andere de Dode Zee inlopen. Ook dat is hard nodig, want ook die staat zorgelijk laag.

Net op tijd

‘Het meer van Tiberias stroomt weer vol! Fantastisch. Wat een wonder’, reageert Raoul Bino. Hij is lid van het JNF-bestuur en Senior Strategic Advisor van de Executive Board of Wageningen University & Research ‘Het is net op tijd, want het peil was angstaanjagend laag. In de patronen van neerslag verandert veel in de wereld. De totale neerslag verandert niet, maar waar en hoe de regen valt wel. In sommige gebieden wordt het droger en in andere natter. De voorspellingen zijn dat de intensiteit van neerslag sterker wordt en dat is wat we nu in Israel zien. De klimaatsverandering is zorgelijk, maar voor nu ben ik blij met de toename van de waterstand van het meer.’

Vanwege de lage ligging (ruim 200 meter onder zeeniveau) is het meer van Tiberias een verzamelplek voor het regenwater dat ’s winters in de omringende bergen valt. Door de enorme droogte en relatief weinig regen kwam er veel minder water via de kleine riviertjes en andere stromen, boven- en ondergronds, naar het meer. De Banias, een rivier die ontspringt op de Golan hoogvlakte, dreigde zelfs op te drogen. Dat was niet alleen zorgelijk voor Israel, ook de Libanese en Jordaanse bevolking zijn voor hun (drink)water afhankelijk van het meer. Jordanië heeft een groot watertekort. In een overeenkomst met Israel is vastgelegd dat Jordanië ieder jaar 50 miljoen kubieke meter water ontvangt. Zo’n overeenkomst is belangrijk voor iedereen. Deze afspraken vormen de basis voor een goede onderlinge verstandhouding, voor echte vrede. Behalve de enorme droogte in Israel van de laatste jaren, neemt ook de waterconsumptie toe, groeit de bevolking en hebben de landbouw en industrie meer water nodig. Daarnaast ligt het welvaartsniveau veel hoger dan bijvoorbeeld vijftig jaar geleden.

Privacyverklaring